چند درصد ساختمان های تهران ضد زلزله اند؟
ایمنی ساختمانهای کلانشهرهای ایران، بهویژه تهران در وضعیت هشدار جدی قرار دارد. تحقیقات نشان میدهد که در مجموع ۷۵ درصد از ساختمانهای پایتخت، دارای آسیبپذیری بالا یا بسیار بالا در برابر زلزله هستند به این دلیل که عمدهی سازهها (حدود ۷۰ درصد) از نوع ساختمانهای سنتی آجری فاقد ضوابط و قاب خمشی بتنی با ضعف در اتصالات (۵۰ درصد) میباشند. این وضعیت در حالی است که پایتخت روی گسلهای فعال قرار گرفته و در برخی نقاط، فرکانس طبیعی زمین با دورهی نوسان ساختمانهای بلند همپوشانی دارد که خطر تخریب سازهها را مضاعف میکند؛
آسیبپذیری ۷۵ درصدی ساختمانهای تهران در برابر زلزله
مطابق با نتایج تحقیقات پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، وضعیت سازههای تهران و کلانشهرهای اطراف بسیار نگرانکننده است. تفکیک ساختمانهای پایتخت بر اساس نوع سازه و میزان آسیبپذیری به شرح زیر است:
-
ساختمانهای سنتی یا آجری: حدود ۲۰ درصد از کل ساختمانها با آسیبپذیری بالا رو به رو هستند و عمده مشکلات این ساختمانها به دلیل اجرای ضعیف اتصالات دیوارها و نبود کلافهای افقی و قائم است.
-
قاب خمشی بتنی: حدود ۵۰ درصد از کل ساختمانها با آسیبپذیری بسیار بالایی رو به رو هستند و از لحاظ اتصالات و ستونهای ضعیف عمدتا مشکلات ساختاری دارند.
-
اتصالات ضعیف: حدود ۶ درصد از ساختمانها اتصالات ضعیفی دارند و آسیپپذیر اند.
-
سازههای مقاوم با سیستم دوگانه یا فولادی ویژه: تنها ۸ تا ۱۱ درصد ساختمانها دارای سیستم دوگانه و ۳ درصد آنها با سازههای فولادی ویژه ساخته میشوند و از آسیبپذیری خیلی کمتری برخوردارند.
خطرات لرزه ای در تهران و کرج
بر اساس گزارشات ارائه شده از مجری طرح مطالعات لرزه خیزی، دو هشدار فنی و جدی برای تهران و کرج وجود دارد:
-
همپوشانی فرکانسی: در برخی نقاط، فرکانس طبیعی زمین با دوره نوسان ساختمانهای ۷ تا ۱۰ طبقه و بالاتر همپوشانی دارد. این پدیده میتواند نوسانات لرزهای را تشدید کرده و خطر تخریب سازهها را به شدت افزایش دهد.
-
رسوبات آبرفتی و رفتار لرزهای شدید: شهر تهران روی رسوبات آبرفتی قرار گرفته و در ماههای اخیر فرکانسهای لرزهای شدیدتری نسبت به انتظار در ایستگاهها ثبت شده است.
وضعیت گسلها و خطر زلزله بزرگ
محمد تاتار استاد زلزلهشناسی، بر فعال بودن گسلهای اطراف و درون تهران تاکید کرد و بیان داشت که سابقه تاریخی زمینلرزههای شدید در منطقه، نشانهی جدی برای احتمال بروز زلزلهای به بزرگای بالای ۷ ریشتر در تهران است.
-
مناطق پر خطر: گسلهای مشا، شرق تهران و جنوب ری پرمخاطرهترین گسلها
-
آسیب پذیرترین مناطق (۱، ۲ و ۳): به دلیل قرار گرفتن در مسیر گسل شرق تهران
-
آسیب پذیرترین مناطق (۷، ۹، ۱۱، ۱۲ و۱۷ ): به دلیل داشتن بیشترین وسعت بافت فرسوده
-
گسلهای مهم پایتخت: گسلهای اصلی شمال تهران (۷۵ کیلومتر)، لویزان، داوودیه، نیاوران، جنوب ری و شمال ری از جمله مهمترین گسلها هستند.
دلایل اصلی آسیبپذیری در ایران
پایین بودن مقاومت سازهها تنها به دلیل بافت فرسوده نیست و حتی ساختمانهایی که تازه ساخت نیز هستند اغلب بر پایه استانداردهای بینالمللی بنا نشدهاند؛ در واقع، نیمی از نواقص به دلیل اجرا و بکارگیری مصالح غیر استاندارد میباشند:
-
عدم رعایت اصول مهندسی زلزله و نواقص اجرایی
-
استفاده از مصالح نامرغوب
-
بافتهای قدیمی و آسیبپذیر اعم از ساختمانهای آجری فاقد کلافهای قائم و افقی
-
عدم آموزشدهی صحیح به مهندسین جهت طراحی اتصالات ظرفیت محور در سازههای فولادی
-
عملکرد ناموفق برنامه مقاوم سازی؛ از سال ۱۳۸۰ تنها حدود ۳۰ درصد از مدارس و ساختمانهای اداری مقاومسازی شدهاند و بخش عمده ساختمانهای مسکونی خصوصی تاکنون مقاومسازی نشدهاند.
الگوهای جهانی و پیشنهادها برای مقاومسازی
ژاپن پس از زلزله ۱۹۹۵ کوبه، مقاومسازی را اجباری کرد و مشوقهایی مانند یارانه ۵۰ درصدی، وام بلندمدت و معافیت مالیاتی در نظر گرفت. موفقیت ژاپن در توسعه روشهایی بود که بتوان بدون تخلیه ساختمان، عملیات مقاومسازی را انجام داد.
پیشنهادهایی برای مقاومسازی ساختمانها در ایران:
-
مسئولین در ایران باید به دنبال روشهایی مقرونبهصرفه و قابل اجرا در حین بهرهبرداری باشند.
-
یکی از روشهای پیشنهادی که میتوان آن را اجرا کرد: اضافهکردن یک طبقه سبک با عملکرد میراگر جرمی روی ساختمانهای موجود، که ۳۰ تا ۴۰ درصد از جابجایی سازه کاهش یابد.
اهمیت کیفیت مصالح در ساخت و ساز
مهمترین گام برای مقاوم سازی سازههای ساختمانی در ایران، وابسته به کیفیت مصالح ساختمانی است. در سازههای بتنی، فولاد وظیفه دارد نیروهای کششی ناشی از لرزش را تحمل کند و به همین دلیل انتخاب گرید مناسب و تضمین اصالت میلگرد و سایر مصالح ساختمانی دیگر یک ضرورت غیرقابل انکار است. صرفا، استفاده از میلگرد لنگر مثبت و منفی استاندارد و مطابق با آیین نامهها تنها راه اطمینان از این است که سازه میتواند در زمان زلزله، تنش و تغییر شکلهای شدید را جذب کند و از گسیختگی زودرس جلوگیری نماید.
از این رو، اگر قصد تامین مواد و مصالح حیاتی و استاندارد را دارید میتوانید از منابع و کارخانجات معتبر نظیر آرسینکو، بهترین مصالح ساختمانی را مطابق با دستورالعملها و استانداردهای بینالمللی تهیه و خریداری نمایید تا از کیفیت سازهی خود در برابر زلزله اطمینان حاصل کنید. جهت اطلاع از قیمت روز مصالح ساختمانی و خرید مستقیم از نمایندگیهای معتبر میتوانید با شماره ۶۶۶۷۱۹۹۰-۰۲۱ تماس بگیرید تا کارشناسان مجموعه آرسینکو راهنماییهای لازم را به شما ارائه دهند.
